Μόλις προβλήθηκε στις αίθουσες η νέα «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν και μέσα σε λίγες ημέρες ακούσαμε το γνώριμο επιχείρημα:
«Έσπασε τα ταμεία. Άρα έκλεισε τα στόματα των επικριτών».
Αλήθεια;
Από πότε η εμπορική επιτυχία αποτελεί απόδειξη καλλιτεχνικής αξίας;
Αν ήταν έτσι, θα μπορούσαμε κάθε Δευτέρα να καταργούμε τις κριτικές και να ανακηρύσσουμε τα “αριστουργήματα” με βάση τις εισπράξεις του Σαββατοκύριακου.
Η εμπορική επιτυχία αποδεικνύει κάτι σημαντικό: ότι το κοινό ενδιαφέρθηκε. Και αυτό είναι απολύτως λογικό.
Το αν άρεσε ή δεν άρεσε στο κοινό θα φανεί πολύ αργότερα…
Πάντως, όταν ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες της εποχής μας αποφασίζει να μεταφέρει στον κινηματογράφο το μεγαλύτερο έπος της παγκόσμιας λογοτεχνίας, εκατομμύρια άνθρωποι θα θελήσουν να το δουν.
Όμως, άλλο η τεχνική.
Και άλλο η Τέχνη.
Ο Κρίστοφερ Νόλαν είναι αναμφισβήτητα ένας κορυφαίος τεχνίτης.
Η σκηνοθετική του δεξιοτεχνία, η χρήση της εικόνας, η παραγωγή, η κινηματογραφική αφήγηση είναι στοιχεία που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει.
Και κανείς δεν μπορεί να τα αμφισβητήσει στον Nόλαν…
Όμως όταν μιλάμε για την «Οδύσσεια», μιλάμε για ένα έργο που επέζησε τρεις χιλιάδες χρόνια – και έγινε παγκόσμιο σύμβολο – όχι επειδή είχε τέρατα, μάχες και περιπέτειες.
Επέζησε επειδή μίλησε για τον “ανήσυχο” και πολυσύνθετο Άνθρωπο.
Σφοδρή κριτική στην πολυσυζητημένη κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν άσκησε η διακεκριμένη κλασική φιλόλογος και μεταφράστρια του ομηρικού έπους Έμιλι Γουίλσον, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο σκηνοθέτης είχε αναφερθεί με εγκωμιαστικά λόγια στη μετάφρασή της κατά την προώθηση της ταινίας. Σε εκτενές άρθρο της στο London Review of Books, η Γουίλσον υποστηρίζει ότι η ταινία στερείται του βάθους που χαρακτηρίζει το έργο του Ομήρου, κάνοντας λόγο για μια παραγωγή που εντυπωσιάζει με το θέαμα, αλλά αποτυγχάνει να αγγίξει την ουσία του κλασικού έπους. «Ήλπιζα ότι η συγγένεια του Νόλαν με τα ομηρικά θέματα θα τον οδηγούσε σε νέα δημιουργικά ύψη και σε πιο πειστικούς χαρακτήρες. Αντί γι' αυτό, η "Οδύσσεια" παρουσιάζει τον γνώριμο συνδυασμό μεγαλοπρέπειας και επιφανειακότητας», γράφει χαρακτηριστικά. «Δεν έχει τίποτα ουσιαστικό να πει» Η καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνιας ασκεί δριμεία κριτική τόσο στη δραματουργία όσο και στους χαρακτήρες της ταινίας. Όπως σημειώνει, η κινηματογραφική εκδοχή του Νόλαν «δεν έχει τίποτα πειστικό να πει για τον χρόνο, τη μνήμη,
Ανάθεμα την ώρα ποιος ορίζει εδώ το ανάποδο βαφτίζει και λέει το σωστό Του αδύναμου το δίκιο μήτε λέει ποτέ βγαίνει τη νύχτα μέρα και τ’ ορκίζεται Όπου μεγάλη πόρτα πίσω της αυτός κάνεις να την ανοίξεις γίνεται άφαντος
«Αν δεν υπήρχε ο Τσιτσάνης Ελλάδα θα άκουγε
μίξη τουρκογύφτηκων με ευρωπαϊκού τύπου μουσική
και τραγούδια»
Mίκης Θεοδωράκης
«Θέλω να λογαριάζομαι σαν ένας ταπεινός μαθητής του Βασίλη Τσιτσάνη»
Μάνος Χατζιδάκις
«Λίγο πριν απ’ τον πόλεμο του ’40 ο Tσιτσάνης τραγούδησε για πρώτη φορά το “Αρχόντισσα μου μάγισσα τρανή- κουράστηκα για να σε αποκτήσω”. Ήταν ένας μεγαλοφυής σχεδιασμός -μπορώ να πω- πάνω στο ερωτικό θέμα, που η δύναμή του και η αλήθεια του μας φέρνει κοντά στον “Ερωτόκριτο”» του Κορνάρου και μετά από εκατοντάδες χρόνια κοντά στο “Ματωμέvο Γάμο” του Λόρκα. Η μελωδική του γραμμή αφάνταστη σε περιεκτικότητα και σε λιτότητα πλησιάζει τον Μπαχ. Αυτό το τραγούδι ορθώθηκε για να αντιμετωπίσει μια τυραννισμένη και δύσκολη εποχή και στάθηκε η πρώτη δυνατή φωνή μιας γενιάς”.
Γιάννης Τσαρούχης
«Ο Τσιτσάνης είναι η μοναδική ζωντανή απόδειξη ότι έχουμε πολιτισμό»
Λευτέρης Παπαδόπουλος
«…Για όλους αυτούς τους καλλιτέχνες, τους δημιουργούς και ιδιαίτερα για τον Τσιτσάνη, τρέφω απεριόριστο θαυμασμό. Γιατί δεν ήταν μόνο συνθέτες. Ήταν και εκτελεστές. Γράφανε, κατά κανόνα, και τα λόγια των τραγουδιών. Και γραμμοφωνούσαν. Και δούλευαν στο πάλκο, κάθε νύχτα, σχεδόν ως το πρωί, επί δεκαετίες! Μπουζούκι, τραγούδι, τσιγάρο, ξενύχτι, λίγος ύπνος και μετά σύνθεση, στιχουργική, οργάνωση ορχήστρας και φωνοληψία, τουλάχιστον με 5-6 ώρες, στο στούντιο, για τους δίσκους!»
Άκης Πάνου
«Πολλοί ήταν εκείνοι που έδωσαν όλες τις δυνάμεις τους για ένα καλό τραγούδι (άσχετα με το πόσες ήταν αυτές οι δυνάμεις). Εντυπωσιακά προεξέχει ο Τσιτσάνης».
Διονύσης Σαββόπουλος ( μετά το θάνατο του Τσιτσάνη)
«Νοιώθω ότι στο πρόσωπό του αποκτήσαμε τώρα έναν πρεσβευτή ανάμεσα στο λαϊκό μας τραγούδι και τον Θεό».
Γιώργος Μητσάκης
«Το μπουζούκι το γνωρίσαμε από τον Μάρκο Βαμβακάρη, μάθαμε όμως να παίζουμε μπουζούκι από τον Βασίλη Τσιτσάνη. Ο Τσιτσάνης ήταν ο καλύτερος όλων. Ο Τσιτσάνης ήταν ευφυής. Μπορούσε να προβλέψει ποιος θα πάει μπροστά και ποιος όχι. Σαν οργανοπαίκτης ήταν ο καλύτερος. Σχεδόν σε όλους τους δίσκους αυτός παίζει μπουζούκι».
Χρήστος Νικολόπουλος
«Ο Τσιτσάνης καθόρισε το λαϊκό τραγούδι. Δεν θέλω να αδικήσω τους άλλους δασκάλους μας που επίσης πρόσφεραν πάρα πολλά αλλά νομίζω ότι έχει την πρωτοκαθεδρία».
Γιώργος Νταλάρας
«Κατόρθωσε να βγάλει το λαϊκό τραγούδι από το περιθώριο και να το εντάξει στη νέα κοινωνική πραγματικότητα της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Ιδιοφυής και γενναιόδωρος. Εύστοχα ο Κώστας Χατζηδουλής τον λέει Ναζωραίο. Ο Τσιτσάνης ήταν ένας μικρός Χριστός των ανθρώπων που μίλησε στην ψυχή τους ανεξάρτητα από τη μόρφωση και την κοινωνική τους τάξη».
«Τίποτα δεν αγνόησα
στα τραγούδια μου, γιατί κι αυτό το θεωρούσα χρέος…» Βασίλης Τσιτσάνης
Ο Βασίλης Τσιτσάνης
δεν έγραψε τραγούδια. Κατέγραψε ζωές.
Σήμερα
συμπληρώνονται 42 χρόνια από τότε που σώπασε η φωνή του, μα όχι το έργο
του.
Γιατί ο Τσιτσάνης είναι ακόμη εδώ: στις φτωχογειτονιές, στα εργοστάσια,
στα καφενεία, στα ερωτευμένα βλέμματα, στους ανήσυχους νέους, σε όσους
κουβαλούν έναν καημό και δεν ξέρουν πώς να τον πουν.
Στα χρόνια της
λογοκρισίας και του φόβου, στα χρόνια που η αλήθεια έπρεπε να μεταμφιεστεί
για να επιζήσει, ο Τσιτσάνης μίλησε αλληγορικά για τον αγώνα, την απώλεια, τη
φυγή, τη λευτεριά.
Στη διάρκεια του
εμφυλίου και στα μετεμφυλιακά «πέτρινα χρόνια», ο Β.Τ για να μπορέσει
να ξεφύγει απ’ την λογοκρισία της εποχής εκφράζετε
αλληγορικά μέσα απ’ τα τραγούδια του μιλώντας για το νέο ηρωικό
αγώνα στα βουνά, για τα δεινά και το χαμό αμέτρητων αγωνιστών.
Τι άλλο από
αλληγορία είναι το τραγούδι «Συννεφιασμένη Κυριακή» (1948);
Το ίδιο συμβαίνει
και με το τραγούδι «Για μια κόρη ξελογιάστρα» (1947): «Χτίζουν και
γκρεμίζουν κάστρα/ σ’ ένα γλέντι φοβερό/ για μια κόρη ξελογιάστρα,/ κι αν χαθεί
πού θα τη βρω./ Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω/ σε βουνά και σε γκρεμό,/ κι όμως ζω
να τυραννιέμαι/ στο δικό της τον καημό./ Μου την άρπαξε η μοίρα/ μια βραδιά στο
χαλασμό/ θα τη βρω και θα την πάρω/ το ‘χω βάλει για σκοπό».
Αλληγορία είναι και
το «Το ρημαγμένο σπίτι» (1947): «Μπρος στο ρημαγμένο σπίτι/ με τις
πόρτες τις κλειστές/ τον καημό μου σιγοκλαίω/ και ματώνουν οι καρδιές./ Ούτε
μάνα ούτε αδέρφια/ κι εγώ έρημο πουλί,/ βλέπω αράχνες στο κατώφλι/ και χορτάρια
στην αυλή./ Τι να πω και τι ν’ αφήσω/ απ’ την τόση συμφορά;/Ο,τι αγάπησα στον
κόσμο/ δε θα δω άλλη φορά».
Στις αρχές της
δεκαετίας του 1950, ο Βασίλης Τσιτσάνης γράφει τις Φάμπρικες, ίσως
τον μεγαλύτερο ύμνο της εργατικής τάξης στην Ελλάδα: Βλέπεις κοπέλες στα
υφαντουργεία/ κι άλλες δουλεύουν στα εργαλεία/, στα καπνομάγαζα στα συνεργεία/
Γεια σου περήφανη κι αθάνατη εργατιά!
Αυτός ήταν και ο
λόγος που εκτοπίζεται από τις εταιρίες δίσκων, γιατί αρνείται να γράψει
τραγούδια κατά παραγγελία. Η κοινωνική αδικία και οι συνθήκες της ζωής εκφράστηκαν
από τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη όπως το Πάλιωσε το σακάκι μου και
με κορυφαίο το τραγούδι Της κοινωνίας η διαφορά που απαγορεύτηκε από τη
λογοκρισία.
Γι’ αυτό και τον πολέμησαν.
Γι’ αυτό και τον φίμωσαν.
Γιατί δεν έγραψε ποτέ τραγούδια κατά παραγγελία, παρά μόνο τραγούδια κατά συνείδηση.
Ο Τσιτσάνης έγραψε για τον πόθο
και το ανικανοποίητο, για τη γυναίκα και την αδικία, για τον χαμό και τη
λευτεριά. Και
το έκανε με έναν τρόπο σχεδόν ιερό, σαν ψαλμωδία ενός λαού που πάλευε να σταθεί
όρθιος.
Ο Βασίλης Τσιτσάνης υπήρξε μεγάλος τον
καιρό που δεν ήξερε πως ήταν μεγάλος, όπως είχε πει ο Μάνος Χατζηδάκις. Κι αυτό, ίσως, είναι το μεγαλύτερο τραγούδι του.
Παρακάτω ένα σχετικά άγνωστο δημιούργημα του Β.Τσιτσάνη: “Ο
μπλόκος”. Το τραγούδι αυτό το έγραψε στη Θεσσαλονίκη το 1944, μετά το
φοβερό Μπλόκο της Καλαμαριάς, και εδώ το ακούμε
σε μια νεότερη του εκτέλεση.
Ο Σταύρος Ξαρχάκος γεννήθηκε στις 14 Μαρτίου του 1939, στην Αθήνα. Με καταγωγή από την Μάνη, ξεκίνησε τις σπουδές του στο Ωδείο Αθηνών, συνεχίζοντας τες στο Παρίσι με την Νάντια Μπουλανζέ και στην συνέχεια στην σχολή Τζούλιαρντ της Νέας Υόρκης. Από πολύ μικρός αρχίζει να γράφει μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο, κάνοντας επιτυχία την δεκαετία του ’60.
Η αρχή της λαμπρής του πορείας
Πρώτη του σημαντική επιτυχία ήταν η μουσική που έγραψε για την ταινία του Βασίλη Γεωργιάδη «Κόκκινα Φανάρια», στην οποία συμπεριλαμβάνονται δύο πολύ σημαντικά τραγούδια της δισκογραφίας του: «Άπονη ζωή» και «Φτωχολογιά», που ερμήνευσε ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Έγραψε μουσική και για τα θεατρικά έργα «Το Πάρτυ» (1961) και «Τα κόκκινα φανάρια» (1961), όπως επίσης και για τις ταινίες «Ταξίδι» (1962), «Τρίτος δρόμος» (1963) και «Λόλα» (1964).
Πηγή εικόνας: www.elculture.gr.
Την ίδια δεκαετία, θα αναδειχθούν μερικές από τις πιο μεγάλες του επιτυχίες όπως τα τραγούδια: «Τα δάκρυά μου είναι καυτά», «Όνειρο δεμένο», «Χάθηκε το φεγγάρι», «Σαββατόβραδο στην Καισαριανή», «Βάλε κι άλλο πιάτο στο τραπέζι», Τα τρένα που φύγαν», «Τι έχει και κλαίει το παιδί», «Υπομονή», «Μάτια βουρκωμένα», «Άσπρη μέρα» και «Στου Όθωνα τα χρόνια». Ο Σταύρος Ξαρχάκος θα συνεργαστεί και με τον δημοσιογράφο Λευτέρη Παπαδόπουλο, που τότε έκανε τα πρώτα του βήματα στην στιχουργική, και τα τραγούδια θα ερμηνεύσουν τελικά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και η Βίκυ Μοσχολιού.
Η συνέχεια της καριέρας του
Κατά την δεκαετία του ’70, ο Σταύρος Ξαρχάκος συνεχίζει την ανοδική του πορεία, κυκλοφορώντας τους δίσκους: «Χρώματα», «6+6», «Θρήνος για τον Ιγνάθιο Σάντσιεθ Μεχίας» σε στίχους Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, «Διόνυσε καλοκαίρι μας», «Νυν και αεί», και «Συμφωνία της Γιάλτας». Το Νοέμβρη του ΄73, ο Ξαρχάκος πηγαίνει παρέα με τον Ξυλούρη στο Πολυτεχνείο και συνθέτει τη μουσική για την θρυλική παράσταση «Το μεγάλο μας τσίρκο» των Καζάκου-Καρέζη, το 1973. Θα γράψει μουσική και για τις θεατρικές παραστάσεις «Πειρασμός», «Κόκκκινα τριαντάφυλλα για μένα» και «Κομέντια» όπως επίσης και για τις ταινίες «Κορίτσια στον ήλιο» (1968) του Βασίλη Γεωργιάδη και «Γυμνοί στο δρόμο» (1969) του Γιάννη Δαλιανίδη.
Δεν πιστεύω πια στο ελληνικό τραγούδι. Πιστεύω πως ένας ένας οι κύκλοι του κλείνουν κι ας πετροβολούν μόνο το «έντεχνο», που λόγω της αυταρέσκειας του στα 90s έγινε κι ο εύκολος στόχος. Υπάρχει πια λαϊκό, ροκ, παραδοσιακό, ποπ, πανκ; Όλα έχουν γίνει χυμός ντομάτας και καταλήγουν στο ίδιο καζάνι.
Ακούς ραδιόφωνα και δεν καταλαβαίνεις ποια είναι η διαφορά του ενός σταθμού από τον άλλον, playlists, εκπομπές με δώρα, χορηγοί, διαφημίσεις, προσκλήσεις, ένας να κάνει τον αστείο, άλλος να κάνει τον «υστερικό», κάτι τρίβιαλ ουρανοκατέβατα, γνωστές φωνές από το YouTube, από την τηλεόραση, από το τραγούδι, κτλ. που κάνουν εκπομπές χωρίς λόγο ύπαρξης περιμένοντας από τον ακροατή να ακούσει κάτι οικείο και να μείνει μέχρι να φτάσει στη δουλειά του, μέχρι να γυρίσει το παιδί από το φροντιστήριο, μέχρι να τελειώσει ένα μποτιλιάρισμα στην Κηφισίας. Άντε ο ένας σταθμός να παίξει 50 φορές την ημέρα το καινούργιο τραγούδι του Οικονομόπουλου κι ο άλλος την Φανή του Καζούλη. Δεν υπάρχει καν μια συσχέτιση, μια ταυτότητα, ένα μήνυμα.
Τα ίδια και χειρότερα κι οι δισκογραφικές που πλέον χωρίς τους δίσκους και τα CD, με τη μουσική να κυκλοφορεί ελεύθερα ή έστω πολύ φτηνά σε τόσες πλατφόρμες είναι ένα μεγάλο Ναγκασάκι, ένας ξενιστής που αφού σκότωσε το σώμα που μόλυνε, αργοπεθαίνει από την πείνα. Στην ίδια μοίρα λίγο πολύ κι όσοι διοργανώνουν μεγάλα μουσικά events, συναυλίες, φεστιβάλ. Δείτε τη διαφορά της χτεσινής συναυλίας στο Καλλιμάρμαρο ή του φεστιβάλ της ΚΝΕ που το διοργανώνει ένα κόμμα σε σύγκριση με τα πανάκριβα χάλια των «επαγγελματιών».
Πόσο δύσκολα βγαίνει ένα ωραίο τραγούδι πια; Μόνο διασκευές και νοσταλγία. Κι αυτό δεν αφορά ένας είδος. Λες κι έχουν ειπωθεί όλα και πια δεν έχουμε τίποτα νέο να πούμε. Άλλοι λένε δεν έχουμε φωνές, άλλοι λένε δεν έχουμε δημιουργούς, ούτε μουσικούς ούτε στιχουργούς, άλλοι λένε δεν παράγει η κοινωνία πλέον ταλαντούχους ανθρώπους, φταίει η συνολική παρακμή.
Φταίνε κι αυτά, μα πάνω από όλα, τουλάχιστον για εμένα, φταίει ότι το τραγούδι έπαψε να είναι «συντεχνία», με όσα κακά αυτό περιλαμβάνει. Πλέον οι καλλιτέχνες δεν είναι ένας αυτόνομος πλανήτης, έστω με τις παραξενιές τους, τα κολλήματά τους, τις «αυλές» τους. Δεν έχουν λυμένα τα χέρια τους, δεν έχουν την εξουσία στο περιβάλλον που δημιουργούν κι εμπνέονται. Πλέον το όλο σύστημα έχει γίνει περίπλοκο, μαθηματικό, πολυεθνικό. Δε διαφέρει το τραγούδι από οποιοδήποτε άλλο προϊόν μια παγκόσμιας εταιρίας. Οι ίδιοι άνθρωποι είναι που γυρίζουν στα ίδια γραφεία κι αποφασίζουν σε τι χρώμα μπουκάλι πρέπει να βάλουν το γάλα, ποιο τραγούδι να παίξει στο σταθμό, τι ύφος να έχει το επόμενο τραγούδι του τάδε καλλιτέχνη, αν πρέπει να βάλουμε αντρική ή γυναικεία φωνή στην επόμενη διαφήμιση για πιστωτικές κάρτες.
Ο ΛΕΞ ετοιμάζεται να γράψει ιστορία. Με τη συναυλία του στο ΟΑΚΑ να γίνεται sold out μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες και τις φήμες να κάνουν λόγο για 60.000 έως και 100.000 εισιτήρια, γεννιέται ένα μεγάλο ερώτημα: μπορεί ένας Έλληνας ράπερ να βρεθεί ανάμεσα στις πιο πολυπληθείς συναυλίες όλων των εποχών, εκεί όπου έγραψαν ρεκόρ κολοσσοί όπως οι U2, η Μαντόνα, οι Rolling Stones και ο Γιώργος Νταλάρας;
Ας δούμε ποιες είναι οι συναυλίες που έσπασαν κάθε προηγούμενο σε προσέλευση θεατών στην Ελλάδα.
Οι θρυλικές στιγμές της ελληνικής συναυλιακής ιστορίας
Ο Γιώργος Νταλάρας κατέχει το ακατάρριπτο ρεκόρ της μεγαλύτερης προσέλευσης κοινού σε συναυλία στα ελληνικά χρονικά. Συγκεκριμένα, το 1983, γέμισε, σε δυο(80.000 κόσμος σε έκαστη συναυλία) συνεχόμενες συναυλίες (Παρασκευή 30/9/1983 & Δευτέρα 3/10/1983) το Ολυμπιακό Στάδιο, συγκεντρώνοντας 160.000 θεατές! Αυτό το ρεκόρ, εδώ και 4 δεκαετίες, δεν το έχει καταρρίψει κανένας Έλληνας καλλιτέχνης, αλλά και κανένας ξένος διάσημος καλλιτέχνης και συγκρότημα. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Γιώργος Νταλάρας πραγματοποίησε και το 1987 (28/9/1987) συναυλία στο Ολυμπιακό Στάδιο, κοντεύοντας να το γεμίσει για 3η φορά, αφού, στο χωρητικότητας 80.000 θεατών στάδιο, συγκέντρωσε 60.000 κόσμο. Η ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ (ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ – 30/9/1983)
80.000 «ΡΙΧΤΕΡ» ΣΤΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΤΑΛΑΡΑ «Πέστε να 'ρθουν σεισμολόγοι» ΧΩΡΙΣ ΕΦΦΕ ΑΛΛΑ ΜΕ ΤΙΣ ΟΘΟΝΕΣ ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΓΙΑ ΒΛΕΠΕΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΡΑΓΟΥΔΗΣΕ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ «ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΕΣ»
ΟΓΔΟΝΤΑ χιλιάδες θαυμαστές του Νταλάρα γέμισαν χθες βράδυ, ημέρα των γενεθλίων του, το στάδιο για ν' απολαύσουν παλιά και καινούργια τραγούδια του. Μ' αυτή τη συναυλία του ο Νταλάρας κλείνει τον κύκλο συναυλιών που άρχισε στον «Ορφέα», στην Αθήνα, στη Βιέννη, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον Καναδά, αλλά και στην ελληνική επαρχία σε μια περιοδεία που περιέλαβε 22 πόλεις. Η συναυλία θα επαναληφθεί ως γνωστόν και τη Δευτέρα μια και τα εισιτήρια για τη χθεσινή είχαν εξαντληθεί από πολύ νωρίς! 4.500 τραγούδια είχαν παραγγείλει τηλεφωνικώς στον Νταλάρα οι θαυμαστές τού. Ο περισσότεροι ζητούσαν ν' ακούσουν τον «Μέτοικο», το «Να 'τανε το '21», «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι», «Ήταν πέντε, ήταν έξι, ήτανε εννιά», «Κόκκινο τριαντάφυλλο». Φιλοξενούμενοι Ανάμεσα στους καλλιτέχνες που εμφανίσθηκαν ήταν ο Πάριος, ο Κηλαηδόνης, ο Μπιθικώτσης, η Χαρούλα Αλεξίου. Δεν υπήρχαν εφφέ, απλώς ο Νταλάρας καθώς κι οι φιλοξενούμενοι του καλλιτέχνες παρουσιάζονταν στις ανοιχτές οθόνες έτσι ώστε όλοι οι θεατές να μπορούν να τους απολαύσουν όσο θέλουν! Την ορχήστρα αποτελούσαν 14 άτομα. Σκηνική και εικαστική επιμέλεια : Διονύσης Φωτόπουλος, το στήσιμο του προγράμματος είχε αναλάβει ο Σταμάτης Φασουλής. Στο πρόγραμμα συμμετείχε κι η Κατερίνα Στανίση, η τραγουδίστρια που εντυπωσίασε στον «Ορφέα». Στην ορχήστρα ήταν επίσης ο συνθέτης Χρήστος Νικολόπουλος, ο Τάκης Σούκας, ο Μάκης Μπέκος, ο Λευτέρης Ζερβός κι άλλοι μουσικοί και προσωπικότητες του χώρου. Το πάλκο κατά τη διάρκεια της συναυλίας είχε μετακινηθεί έτσι ώστε να μην είναι σε σημείο που πιθανόν να δημιουργούσε προβλήματα στον ήχο. Θέλουμε,
Marka2 Κατοχη στη Θεσσαλονίκη, έγραψα τη Συννεφιασμένη Κυριακή. Ήθελα να φωνάξω για τη μαύρη απελπισία και για τον λαό μας που δε σηκώνει σκλαβιά. Ειδα το θάνατο ενός παλικαριού. Μάτωσε η καρδιά μου και εγώ μάτωσα το τραγούδι»
41 χρόνια, σήμερα, από το θάνατο του Βασίλη Τσιτσάνη
«Τη Συννεφιασμένη Κυριακή την έγραψα με αφορμή ένα από τα τραγικά περιστατικά που συνέβαιναν τότε στον τόπο μας, με την πείνα, τη δυστυχία, το φόβο, την καταπίεση, τις συλλήψεις, τις εκτελέσεις. Το υλικό που μου ενέπνευσε τους στίχους, μου ενέπνευσε και τη μελωδία. Βγήκε μέσα από τη συννεφιά της κατοχής, από την απελπισία που μας έδερνε όλους μας – τότε που όλα τα ‘σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά. Ήθελα να φωνάξω για τη μαύρη απελπισία, αλλά συγχρόνως και για την υπερηφάνεια του λαού μας που δε σηκώνει χαλινάρι και σκλαβιά. Η Συννεφιασμένη Κυριακή δεν είναι μόνο ένα περιστατικό της κατοχής,
Το 1999 ο γράφων επιχείρησε να προσεγγίσει το φτωχικό εξοχικό του Στέλιου Καζαντζίδη στον Αγιο Κωνσταντίνο μήπως και δει τον μύθο.
Οι ουρές των «προσκυνητών» δεν άφηναν περιθώριο ή ελπίδα. Επειτα από καιρό έμαθα πως η πολύ καλή γυναίκα του Στέλιου, η Βάσω, υπομονετικά έφτιαχνε δεκάδες ελληνικούς καφέδες για τους απρόσκλητους επισκέπτες-προσκυνητές κάθε μέρα μέχρι εξαντλήσεως.
Και ο λαϊκός βάρδος υπομονετικά επίσης άκουγε τον κόσμο ή δεχόταν κάπως αμήχανα τους τόνους αγάπης και λατρείας για τον ίδιο – μαζί με μπόλικες ιστορίες.
Την ίδια χρονιά ο γράφων πάλι, αξιώθηκε να δει τον Καζαντζίδη από κοντά.
Τώρα στην ταβέρνα του Κουμπούρα στον Κορυδαλλό όπου έτρωγε σχεδόν κάθε μεσημέρι. Χειμώνας και φορούσε έναν γούνινο σκούφο σαν ήρωας σοβιετικής ταινίας σοσιαλιστικού ρεαλισμού.
Η φωνή του σε τόνο καστράτο, σιγανή, ψιλή και σε αντίστιξη με το ανδρογενές «αααα του κόσμου».
Αυτό που περιέγραφε κάποτε έξοχα ο Διονύσης Χαριτόπουλος.
Η φωνή του ενάρετη.
Με τη σιγουριά του πρώτου και καλύτερου όλων των ειδών του τραγουδιού. Είπε εξάλλου στην 67χρονη ζωή του και τούρκικα, δημοτικά, ποντιακά και στις παρέες του ελαφρά αφού λάτρευε τον Γούναρη (όπως και ο Τσιτσάνης).
Στην ταβέρνα του Κουμπούρα πολύς κόσμος που ήξερε το στέκι, την έστηνε για να τον δει. Να τον ακουμπήσει! Για χρόνια κυκλοφορούσε ο στενός του φίλος «καπετάνιος» με μια βαλίτσα με αντικείμενά του, που επίσης σε στενούς κύκλους εξέθετε σαν ιερά αντικείμενα ενός λαϊκού αγίου που το μόνον θαύμα ήταν η φωνή του.
ΠΩΣ ΕΡΜΗΝΕΥΕΤΑΙ;
Θα με συγχωρήσετε για όσα έχω ήδη γράψει αλλά για χρόνια ήξερα και νταραβερίστηκα αυτόν τον κόσμο.
Και με βασάνισε από πολύ παλιά τι κρυβόταν, πώς ερμηνευόταν ο μύθος του Στέλιου Καζαντζίδη.
Τι έκανε τον κόσμο της μετανάστευσης του ’60 να τον λατρεύει με όρους υστερίας;
Τι έκανε τον ελληνικό λαό να αγαπά έτσι έναν τραγουδιστή που βασικά για πολλά χρόνια δεν τραγούδαγε;
Θυμίζω: έκοψε τη νύχτα στα 35 του, ενώ από το 1975 μέχρι το 1987 δεν δισκογραφούσε καν. Ως στάση ζωής ή και λόγω του ξερού ποντιακού κεφαλιού του,
Ο Βαγγέλης Ιτιώτης είναιενός νέος στιχουργός με όνειρα και φιλοδοξίες να γράψει και να ερμηνεύσεικαλόελληνικό τραγούδι. Μας παρουσιάζει την πρώτη του στιχουργική και ερμηνευτική του απόπειρα και μας θέλει συμπαραστάτες
Απο το αποτέλεσμα φαίνεται οτι είναι ικανός να συλλάβει ένα συναίσθημα, κάτι βιωματικό, μια ιδέα, μια στιγμή, κάποιος που μπορεί να εκφραστεί χρησιμοποιώντας τη φαντασία του.
Ο συμπατριώτης μας λοιπόν Βαγγέλης Ιτιωτης στην πρώτη δισκογραφική δουλειά του από την Real Music με μια βιωματική στιχουργικάμπαλάντα, σε στίχους μελωδία και ερμηνεία δική του!
Το βρίσκετε στο κανάλι της Real Music στο YouTube!
Τον ευχαριστούμε για την αγάπη του στην Ιτέα την οποίατιμά με την καλλιτεχνική του αξία και με το καλλιτεχνικό του όνομα που σημαίνειότι δεν μας ξεχνά και του ευχόμαστεκαλοτάξιδα τα τραγούδια του.
Το παρατήρησα πρώτη φορά βλέποντας κλασικές ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του 1960 και του 1970. Το θυμήθηκα ξανά στη συναυλία του Μανώλη Μητσιά στις «Λεύκες» της Πάρου, τον Αύγουστο. Το επιβεβαίωσα κατά τη διάρκεια της συναυλίας του Σκάι προς τιμήν του «δασκάλου» Λευτέρη Παπαδόπουλου, τον οποίο παλιά «πετύχαινα» πάντα στην ταράτσα της Μίνας στην Ακρόπολη, στο ρεστοράν Αττικός, με την παρέα του, άλλοτε τον Λαλιώτη, άλλοτε τον Σηφουνάκη, άλλοτε τον Λιάνη, νομίζω καμιά φορά και με τον Βενιζέλο.
Αναφέρομαι στο ύφος των ταινιών, των μελωδιών και των στίχων που μας κληροδοτεί η κατασυκοφαντημένη Μεταπολίτευση. Στη θεμελιώδη διαφορά τους με το άνοστο σήμερα. Πάντοτε πίστευα ότι ο καλύτερος τρόπος για να ιχνηλατήσεις μια εποχή και να τη συγκρίνεις με μια άλλη είναι τα τραγούδια της, οι ήχοι της, οι στίχοι της. Οι ταινίες της. Τα μυθιστορήματά της. Εκεί καθρεφτίζονται όλα. Τους στιχουργούς τους ζηλεύω πιο πολύ απ’ όλους, γιατί συμπυκνώνουν καλύτερα κι από εμάς τους δημοσιογράφους μεγάλα νοήματα σε 50 λέξεις. Μόλις.
Όταν έγραφαν ο Λευτέρης, ο Γκάτσος, ο Λοΐζος, ο Χατζιδάκις, ο Ξαρχάκος, ο Μίκης, ο Σαββόπουλος, η Λίνα, ο Σταμάτης, όταν τραγουδούσαν ο Στέλιος, ο Γρηγόρης, ο Μανώλης η Δήμητρα, η Χαρούλα και η Άλκηστις, αυτή η χρυσή γενιά που σφράγισε τη Μεταπολίτευση, η εποχή διακρινόταν για την αθωότητά της, τον ρομαντισμό της, την έλλειψη ταχύτητας, την ευγένεια και τον συναισθηματισμό της.
Τα νέα τότε δεν κυκλοφορούσαν από τη μια άκρη του πλανήτη μέσα σε δευτερόλεπτα. Η διακίνηση της πληροφορίας γινόταν κατά τρόπο τέτοιον που επέτρεπε στους πολίτες να την κατανοήσουν και να τη χωνέψουν. Τα ήθη στις ανθρώπινες σχέσεις δεν είχαν βιασύνες. Ένα φλερτ για να καταλήξει έπαιρνε μήνες. Φτώχεια πολλή υπήρχε, φτώχεια καταραμένη μάλιστα, αλλά το χρήμα δεν ήταν Θεός. Το χιούμορ, το πείραγμα και η φάρσα ήταν συστατικά στοιχεία της ζωής των ανθρώπων. Οι μουτρωμένοι ήταν ντεμοντέ. Δεν άφηναν να τους πάρει από κάτω η ζωή. Και βεβαίως υπήρχε συναίσθημα, υπερχειλίζον συναίσθημα, όχι υπολογισμός.
Τα νέα παιδιά σήμερα, όταν ακούν την κληρονομιά που μας αφήνουν οι μεγάλοι που έγραψαν χιλιόμετρα στις ζωές μας και μας όρισαν στις χαρές μας και τις λύπες μας, καταρχάς δεν μπορούν να την παρακολουθήσουν. Τους είναι ξένος ο ρυθμός, «σλόου μόσιον» η μελωδία. Γλυκανάλατοι εκ πρώτης όψεως οι στίχοι. Τα τραγούδια της νέας γενιάς -αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν mainstream- είναι το ακριβώς αντίθετο της Μεταπολίτευσης. Είναι αντι-πολίτευση.
Ο ρυθμός των τραγουδιών είναι γρήγορος, νευρώδης, κοφτός, αγχώδης και λαχανιασμένος. Σαν να τρέχουμε να προλάβουμε κάτι,
Την ακύρωση της συναυλίας του που θα έδινε στη Μονή Αρκαδίου με αφορμή τα 83 χρόνια από τη Μάχη της Κρήτης, εξαιτίας της χορηγίας της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, ανακοίνωσε ο Σταύρος Ξαρχάκος, ανταποκρινόμενος θετικά στο κίνημα εναντίον των ανεμογεννητριών στα βουνά, που αποκάλυψε την χορηγία στην εκδήλωση την οποία διοργάνωνε η Μητρόπολη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου. Σε ανάρτησή του στο facebook ο Σταύρος Ξαρχάκος αναφέρει:
«Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Μητροπολίτη Ρεθύμνης για την πρόσκληση στη συναυλία αυτή για τα 83 χρόνια από τη Μάχη της Κρήτης. Επειδή η μουσική πρέπει να ενώνει και όχι να διχάζει , αποφάσισα την ακύρωση της συναυλίας αυτής. Οφείλω δε να τονίσω ότι ουδεμία γνώση και πληροφόρηση επί του ζητήματος είχα από κανέναν».
Σημειώνεται ότι το Συντονιστικό Ρεθύμνου κατά των βΑΠΕ είχε καταγγείλει πως η μεγάλη χορηγία της ΤΕΡΝΑ ερχόταν τη στιγμή που κορυφώνονται οι αντιδράσεις για μια σειρά από σχεδιαζόμενες επενδύσεις της στο νησί, με γιγάντιες ανεμογεννήτριες στις βουνοκορφές, ενώ κάποιες από αυτές σχεδιάζονται σε απόσταση αναπνοής από την ίδια τη Μονή Αρκαδίου.
Σε λιτή του ανακοίνωση, το Συντονιστικό Ρεθύμνου κατά των βΑΠΕ αναφέρει: Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΞΑΡΧΑΚΟΣ ΑΚΥΡΩΣΕ ΤΗΝ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΣΤΟ ΑΡΚΑΔΙ . Δεν τον είχαν ενημερώσει για την χορηγία της ΤΕΡΝΑ! Απο το συντονιστικό Ρεθύμνου κατά των ΒΑΠΕ του απευθύνουμε με σεβασμό το πιο μεγάλο ευχαριστώ!
“Την πολιτεία, που έγινε πορνείο μαστρωποί και πολιτικές διαλαλούν σάπια θέλγητρα… φυραίνει ο τόπος ολοένα χωματένιο σταμνί… το φως είναι σφυγμός ολοένα πιο αργός, θαρρείς πως πάει να σταματήσει… ” *
Γιώργος Σεφέρης, ο αστός κοσμοπολίτης, ο διακεκριμένος διπλωμάτης, ο αισθαντικός, μελαγχολικός στοχαστής-ποιητής. Ο ποιητής, που «έσμιξε ποίηση και ελευθερία, αισθητική και ηθική»
Γεννήθηκε στη Σμύρνη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σαν σήμερα, το 1900. Πέθανε στις 20/9/1971, στο Λονδίνο και θάφτηκε στο Α΄ Νεκροταφείο της Αθήνας.
Στα χρόνια της Χούντας, στις 28/3/1969, και ύστερα από παρότρυνση αντιστασιακών διανοουμένων και καλλιτεχνών, μεταδόθηκε μήνυμα του κατά της Χούντας από το BBC, την Γαλλική Ραδιοφωνία, την Deutshe Welle, την Σοβιετική Ραδιοφωνία, με αποτέλεσμα να του αφαιρεθεί ο τίτλος του πρέσβη επί τιμή.
Η κηδεία του αποτέλεσε μια από τις πρώτες, μαζικές, συλλογικές πράξεις αντίστασης, καθώς έλαβε χαρακτηριστικά διαδήλωσης (απαγορευμένες εκείνη την εποχή), με μαθητές, φοιτητές και νέους εργάτες να προπορεύονται και να ακολουθούν χιλιάδες ανθρώπων, που τραγουδούσαν απαγορευμένα από τη Χούντα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους Γ. Σεφέρη.
Η έντονη διπλωματική του καριέρα συνυπήρχε ταυτόχρονα με το ασίγαστο, από τα 14 χρόνια του, πάθος του για την ποίηση, μια χειμαρρώδη και λυρική ποίηση, μια «ταξιδιάρικη» ποίηση, με έντονη αναφορά στο «εθνικό» στοιχείο, μια ποίηση, που ξέφυγε κατά πολύ από τα στενά αισθητικά πρότυπα της εποχής του, μια ποίηση, που χάρη σε αυτή του απονεμήθηκε το 1963 το βραβείο Νομπέλ.
Ακόμα και οι ποιητικά “απαίδευτοι” τον είχαν, τον έχουν και θα τον έχουν στο νου και στα χείλη τους, τραγουδώντας τους στίχους του.
