Η αποστολή στρατιωτικής βοήθειας από την Ελλάδα στην Κύπρο –μέσω φρεγατών Belharra, F-16 και ευρωπαϊκού πλέγματος προστασίας– είναι πράγματι ορθή και αναγκαία, ιδίως μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε βρετανικές βάσεις και τις ραγδαίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, παρά τον επικοινωνιακό ορυμαγδό των ημερών, αυτή η ενέργεια δεν απαλλάσσει την κυβέρνηση Μητσοτάκη από σοβαρές και εγκληματικές εντέλει ευθύνες της σε τρία κρίσιμα μέτωπα που αφορούν την κυπριακή κυριαρχία και τα εθνικά συμφέροντα.
Κατ’ αρχάς συνεχίζεται η «ένοχη σιωπή» για την παράνομη ανάπτυξη τουρκικών F-16 στα κατεχόμενα. Μόλις πριν από λίγες ημέρες, η Άγκυρα μετέφερε έξι τέτοια αεροσκάφη (συνοδευόμενα από συστήματα αεράμυνας) στο παράνομο αεροδρόμιο Ερζιάν στα κατεχόμενα, επικαλούμενη «λόγους ασφαλείας» λόγω του πολέμου στο Ιράν. Στο αμερικανικό Κογκρέσο υπήρξαν αφόδρες αντιδράσεις από βουλευτές που χαρακτήρισαν την κίνηση «παραβίαση αμερικανικής νομοθεσίας περί εξαγωγών όπλων», «υπονόμευση κυριαρχίας της Κύπρου» και «κλιμάκωση εντάσεων», κάτι που θα έπρεπε να έχει πει αμέσως η ελληνική κυβέρνηση. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών περιορίστηκε σε μια γενική δήλωση ότι «η κατοχή δεν νομιμοποιεί στρατιωτικές κινήσεις». Δεν είναι τυχαία και η σημειολογία, καθώς η μεταφορά των F-16 έγινε τη Δευτέρα ακριβώς την ημέρα και την ώρα που ο Κ. Μητσοτάκης επισκεπτόταν την Κύπρο προκειμένου να συναντηθεί με Μακρόν και Χριστοδουλίδη.
Δεν υπήρξε καμία επίσημη απαίτηση για άμεση απόσυρση, καμία ενεργοποίηση διαδικασιών στο ΝΑΤΟ ή στην ΕΕ. Αυτό είναι παθητική στάση θεατή απέναντι σε ένα de facto βήμα στρατιωτικής διχοτόμησης που συνιστά το δεύτερο στάδιο της τραγωδίας. Άκρως αποκαλυπτικό είναι το σχετικό ρεπορτάζ (στις σελ. 14-15) της Κύρας Αδάμ.
Η κίνηση αυτή συγκρίνεται με «Αττίλα 3» έστω και με τη μορφή της στρατιωτικής κλιμάκωσης που η Τουρκία δοκιμάζει εν μέσω της παγκόσμιας προσοχής στο Ιράν. Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας η μεταστάθμευση έγινε «ως μέρος σταδιακού σχεδιασμού ενίσχυσης της ασφάλειας της ΤΔΒΚ» – ενώ ο Κύπριος πρόεδρος Χριστοδουλίδης την χαρακτήρισε «αντίδραση» στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Και βεβαίως δεν προβλέπεται να αποσύρουν οι Τούρκοι τα F-16 μετά τη λήξη του πολέμου, σε αντίθεση με τις προαναγγελίες (ή και δεσμεύσεις) της ελληνικής κυβέρνησης ότι θα «επιστρέψουν» οι φρεγάτες και τα αεροσκάφη μας.
Σε ένα τρίτο επίπεδο εγκληματικών ευθυνών, πάει χαμένη η ευκαιρία για επιβολή κυρώσεων στον Ερντογάν. Η συγκυρία ήταν μοναδική καθώς ο πόλεμος στο Ιράν έχει δημιουργήσει ρωγμές στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χρειάζονται σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα και η Κύπρος θα μπορούσαν –και όφειλαν– να θέσουν το ζήτημα της τουρκικής παραβατικότητας στο τραπέζι, καλώντας τους εταίρους μας να αναλάβουν τις ευθύνες τους και απαιτώντας στοχευμένες κυρώσεις για την παράνομη κατοχή και τις νέες παραβάσεις. Αντίθετα, η Αθήνα προτίμησε να εστιάσει αποκλειστικά στην «αλληλεγγύη» και την ανθρωπιστική διάσταση όπως στις κοινές δηλώσεις Μητσοτάκη-Μακρόν-Χριστοδουλίδη.
Αυτό το «παθητικό» προφίλ ενισχύει την τουρκική αποθράσυνση. Ενώ Αμερικανοί βουλευτές καταδικάζουν ανοιχτά, το Μαξίμου «σκύβει το κεφάλι», προκειμένου να μην διαταραχθούν οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον εν μέσω της κρίσης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης περιορίστηκε να δηλώσει ότι «απαγορεύεται η χρήση των F-16 για επιθετικές ενέργειες εκτός Τουρκίας», χωρίς να απαιτήσει καμία διεθνή παρέμβαση. Ούτε αναδεικνύει καν το γεγονός ότι ενώ η Ελλάδα έστειλε δυνάμεις για να προστατεύσει τη νομιμότητα στην Κύπρο,
Στο πλαίσιο αυτό είναι ηχηρή και η απουσία απαίτησης για «πάγωμα» της πώλησης F-35 στην Τουρκία καθώς οι συζητήσεις για επανένταξή της στο πρόγραμμα (ή ακόμα και άμεση πώληση) έχουν επανέλθει με ένταση. Η Ουάσιγκτον εξετάζει «workaround» λύσεις (π.χ. κήρυξη των S-400 ως «μη λειτουργικών») και συνδέει το θέμα με μεγάλη ενεργειακή συμφωνία $500 δισ. Αν και μέλη της αμερικανικής Βουλής έχουν ήδη στείλει επιστολές (Πάππας, Μπιλιράκης, Τάιτους κ.ά.) που ζητούν απόρριψη, η ελληνική πλευρά δεν έχει θέσει όμως veto ή όρους.
Η σύνδεση με την Halkbank και τις «ραγδαίες εξελίξεις» δεν είναι στο μεταξύ καθόλου τυχαία. Την ίδια στιγμή που η Άγκυρα ενισχύει τα κατεχόμενα, η Ουάσιγκτον έκλεισε αυτές τις ημέρες τη μακροχρόνια υπόθεση της Halkbank με deferred prosecution agreement: καμία ομολογία ενοχής, κανένα πρόστιμο, μόνο υποχρέωση συμμόρφωσης και εποπτεία. Η τράπεζα κατηγορούνταν εδώ και χρόνια ότι λειτουργούσε ως «πλυντήριο» ιρανικού χρήματος (περίπου $20 δισ.). Η απόφαση συνδέεται ρητά με την «τουρκική βοήθεια» σε διαπραγματεύσεις για εκεχειρία στη Γάζα και απελευθέρωση ομήρων – αλλά και με την ευρύτερη ανάγκη σταθεροποίησης της Άγκυρας εν μέσω του πολέμου με το Ιράν.
Η Συμφωνία Αναστολής Δίωξης (DPA) για τη Halkbank τερματίζει μια δεκαετή δικαστική ομηρία που δηλητηρίαζε τις σχέσεις Ουάσιγκτον-Άγκυρας. Η χρονική στιγμή της απόφασης συνδέεται άμεσα με την κλιμάκωση της έντασης με το Ιράν καθώς οι ΗΠΑ, υπό τη διοίκηση Τραμπ, επέλεξαν να ανταλλάξουν την ποινική δίωξη με την απόλυτη ευθυγράμμιση της Τουρκίας στο εμπάργκο κατά της Τεχεράνης.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη όχι μόνο δεν έχει σχολιάσει αυτή την «άφεση αμαρτιών», παρότι η Halkbank συνδέεται ιστορικά με πρόσωπα της οικογένειας του Ερντογάν αλλά και τον ίδιο, αλλά και δεν δείχνει να αντιλαμβάνεται τι σηματοδοτεί. Το αποτέλεσμα είναι η Τουρκία να παίρνει «δώρο» από τις ΗΠΑ ακριβώς τη στιγμή που παραβιάζει την κυπριακή κυριαρχία και (όπως θα διαβάσετε αναλυτικά και στις σελίδες 17) κλιμακώνει καθημερινά τις προκλήσεις κατά της Ελλάδας συνολικά.
Η κυβέρνηση το μόνο που κάνει είναι να παίζει «ολισθηρά» με τις εντυπώσεις μέσω των δημοσκοπήσεων. Παρουσιάζει την αποστολή βοήθειας (κάτι που είναι στοιχειωδώς αυτονόητο και επιβεβλημένο) ως επιτυχία αλλά οχυρώνεται σε αυτό και αποφεύγει τις δύσκολες απαιτήσεις που θα μπορούσαν να δυσαρεστήσουν την Ουάσιγκτον την οποία για καθαρά προσωπικούς πολιτικούς λόγους επιχειρεί να εξευμενίσει ο κ. Μητσοτάκης. Και η ιδιοτελής παθητικότητα αυτή κινδυνεύει να μετατραπεί σε μακροπρόθεσμο κόστος εγγράφοντας αρνητικές υποθήκες για τα συμφέροντα της χώρας με περαιτέρω τουρκική παγίωση στα κατεχόμενα και όχι μόνο, εξοπλιστική υπεροπλία της Άγκυρας και αποδυνάμωση των ελληνικών θέσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου