Του Μανώλη Κοττάκη
Από τον Δεκέμβριο του 2023 και μετά παρατηρείται μία θεμελιώδης μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο κάνει δηλώσεις έπειτα από συναντήσεις κορυφής με τον Έλληνα πρωθυπουργό ο πρόεδρος Ερντογάν. Μέχρι τότε του άρεσε να χρησιμοποιεί ένα βασικό κείμενο και πάνω σε αυτό να αυτοσχεδιάζει, ακόμη και να αντιπαρατίθεται δημοσίως με την ελληνική πολιτική ηγεσία.
Από την υπογραφή της διακήρυξης των Αθηνών και έπειτα όμως ο Ερντογάν είναι πειθαρχημένος απολύτως στις συμβουλές που του δίνει η τουρκική διπλωματία και μιλά πάντοτε από γραπτό κείμενο. Αγγλιστί, ακολουθεί το manual και πάει by the book. Έπαψε να αυτοσχεδιάζει. Η τακτική του είναι διαμορφωμένη από πριν σε αυστηρά πλαίσια.
Με διάφορους τρόπους, όπως οι εκδόσεις NAVTEX στο Αιγαίο, οι ρηματικές διακοινώσεις στον ΟΗΕ παλαιότερα, η ανακίνηση του θέματος της δήθεν τουρκικής ταυτότητας της μειονότητας με επισκέψεις στελεχών ακραίων τουρκικών κομμάτων στη Θράκη, η αμφισβήτηση της ελληνικής δικαιοδοσίας στην ελληνική έρευνα και διάσωση έπειτα από ένα ναυάγιο μεταναστών, η αμφισβήτηση κάθε ελληνικής πρωτοβουλίας του Αιγαίου πέραν του 25ου Μεσημβρινού είναι η συνήθης χορογραφία που παρατηρείται πριν από κάθε συνάντηση κορυφής και προετοιμάζει το κλίμα για τις κατ’ ιδίαν συζητήσεις των ηγετών.
Επίσης η διαπραγμάτευση που γίνεται στο παρασκήνιο πριν από τη συνάντηση των δύο ηγετών για τα κείμενα που υπογράφονται ουσιαστικά αφαιρεί κάθε δημόσια εστία έντασης μεταξύ των δύο ηγετών μπροστά στις κάμερες.
Οι Τούρκοι δεν θέλουν πια καβγά, θέλουν υπογραφές. Τις υπογραφές μας. Θέλουν αυτά που τους υπόσχονται οι κυβερνώντες μας στο μιλητό από την υπογραφή της διακήρυξης των Αθηνών μέχρι σήμερα.
Παρατηρήσαμε με πολύ μεγάλη προσοχή τη γλώσσα του σώματος και την τακτική του προέδρου Ερντογάν προχθές στο λευκό παλάτι. Αφιέρωσε μόλις το 1/3 του χρόνου που κατανάλωσε ο ημέτερος πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και διάβασε βαριεστημένα μία δήλωση που του έγραψαν οι διπλωμάτες, στην οποία το κλειδί ήταν η πρόοδος που υπήρξε στη βάση της καλής πίστης στα θέματα του Αιγαίου και της Μεσογείου ειδικώς στο κομμάτι των «αλληλένδετων θεμάτων». Κι είναι γνωστό τι θεωρούν οι Τούρκοι αλληλένδετα θέματα.
Αλληλένδετα θέματα με την ΑΟΖ, την υφαλοκρηπίδα και τις θαλάσσιες ζώνες είναι το εύρος των χωρικών υδάτων, οι γκρίζες ζώνες και η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών των οποίων αμφισβητείται η κυριαρχία. Αυτά είναι τα αλληλένδετα που μπορούν να τεθούν άμποτε στην κρίση ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, κατά προτίμηση διαιτησίας.
Ο πρόεδρος Ερντογάν τελείωσε σε χρόνο-ρεκόρ τη δήλωσή του και περίμενε υπομονετικά τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να τελειώσει τη δική του. Τον χειροκρότησε μάλιστα,
αφού προηγουμένως τον είχε χαρακτηρίσει πολύτιμο φίλο.Είχε έρθει η ώρα που περίμενε ο πρόεδρος Ερντογάν: της υπογραφής της διακήρυξης του Ανώτατου Συμβουλίου συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας. Scripta manent.
Εκεί, όπως είχαμε την ευκαιρία να επισημάνουμε και χθες, οι γείτονες πέρασαν δύο βασικές ρυθμίσεις με τις οποίες ουσιαστικά νομοθετήθηκε η συγκυριαρχία στο Αρχιπέλαγος.
Η πρώτη ήταν ότι συνδέθηκε η άσκηση του ελληνικού κυριαρχικού δικαιώματος στην πόντιση καλωδίου στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο με την περιφερειακή σταθερότητα. Τεράστιος πόντος γι’ αυτούς, καθώς ξεκαθαρίζεται γραπτώς ότι θα υπάρχει συνεργασία των δύο κρατών σε θέματα ενέργειας και ιδιαίτερα ηλεκτρικής διασύνδεσης. Μεγαλύτερη φωτογραφία του καλωδίου με την Κύπρο μας δεν θα μπορούσε να υπάρξει.
Πίσω από αυτές τις αθώες λέξεις κρύβεται η συζήτηση που έγινε μέσα στο παλάτι, ότι η Τουρκία έχει λόγο όταν η Ελλάδα επιχειρεί άσκηση κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων επί μη οριοθετημένων αμφισβητούμενων περιοχών στην περιοχή του Αιγαίου και της Μεσογείου («Οι δύο χώρες εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να αξιολογήσουν τις υφιστάμενες δυνατότητες συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας, ιδίως στη διασύνδεση ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας»).
Το ίδιο ισχύει και για τη διατύπωση άλλης παραγράφου του κοινού ανακοινωθέντος του Ανώτατου Συμβουλίου, η οποία είναι προέκταση της διακήρυξης των Αθηνών.
Εκεί γίνεται σαφής αναφορά στη δέσμευση και την αποφασιστικότητα των δύο κρατών να βελτιώσουν τους μηχανισμούς επικοινωνίας σε όλα τα επίπεδα, ακόμα και στο ανώτατο μεταξύ των δύο ηγετών, για να απομακρύνουν τον κίνδυνο κλιμάκωσης από μονομερείς ενέργειες.
Το οποίο σημαίνει αυτό που έχουμε αποκαλύψει πλειστάκις από αυτήν εδώ τη θέση: εφεξής στο Αιγαίο δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε προτού ρωτήσουμε την Τουρκία σε περίπτωση που αυτή το θεωρεί μονομερή ενέργεια και παραβίαση της διακήρυξης των Αθηνών της 9ης Δεκεμβρίου 2023.
Αυτό σημαίνει πάγωμα επ’ αόριστον της άσκησης εθνικής κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αρχιπέλαγος («Τουρκία και Ελλάδα επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για τη βελτίωση αποτελεσματικών διαύλων και μηχανισμών σε όλα τα επίπεδα καθώς και για την εξάλειψη αδικαιολόγητων πηγών έντασης προκειμένου να αποφεύγεται ενδεχόμενη κλιμάκωση και οι σχετικοί κίνδυνοι»).
Καταλαβαίνουμε βεβαίως ότι όλα αυτά είναι ψιλά γράμματα και πολλοί θέλουν να πανηγυρίσουν την ησυχία και την ειρήνη, το εγκώμιο του Ερντογάν στον Έλληνα πρωθυπουργό ότι είναι πολύτιμος φίλος, την ξεκάθαρη δήλωση του πρωθυπουργού μέσα στην Άγκυρα για την άρση του casus belli -και μπράβο του-, η οποία όμως δεν συνδέθηκε με δύο λέξεις: 12 μίλια.
Και οι Τούρκοι το καταλαβαίνουν ότι θέλουμε ησυχία. Γι’ αυτό με τον κλασικό οθωμανικό τρόπο μας πνίγουν στην αγάπη τους. Τι ψυχή έχει ένα κομπλιμέντο μπροστά σε μια υπογραφή;
Να λοιπόν γιατί ο Ερντογάν δεν μιλάει πολύ. Να λοιπόν γιατί δεν πανηγυρίζει και συντονίζεται μαζί του και ο τουρκικός Τύπος.
Γιατί δεν πρέπει να μας ξυπνήσουν ώστε να ανακαλύψουμε τη χαλαρή φινλανδοποίηση που συζητείται με δόσεις με πρωταγωνιστές σημιτικά κόμματα μέσα στη διαδρομή της ιστορίας: η αρχή έγινε με τη Συμφωνία της Μαδρίτης το 1997 με την αναγνώριση νόμιμων και ζωτικών συμφερόντων της Τουρκίας στο Αιγαίο, μετά με τη Συμφωνία του Ελσίνκι όπου συζητήθηκε η παραπομπή εκκρεμών διαφορών και συναφών θεμάτων (τα αλληλένδετα που λέγαμε) στη Χάγη.
Ακολούθησε η διακήρυξη των Αθηνών του 2023 που δώσαμε στην Τουρκία τη δυνατότητα να χαρακτηρίζει την άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στο Αιγαίο μονομερή ενέργεια και τώρα με τη διακήρυξη της Άγκυρας για το Ανώτατο Συμβούλιο συνεργασίας που νομοθετεί με χαλαρό και ήπιο τρόπο τη συγκυριαρχία για να μην ξυπνήσουν οι ραγιάδες.
Πώς λοιπόν να μην πανηγυρίζει μέσα του ο Ερντογάν;
Ένας υπάλληλος της προεδρίας τού πήγε τελετουργικά και του έδωσε πίσω απ’ την πλάτη του το μεγαλοπρεπές στιλό με το οποίο έβαλε υπογραφή στην κοινή διακήρυξη και έπειτα επέστρεψε για να το πάρει εξίσου τελετουργικά από τα χέρια του προέδρου. Η σεμνή παράσταση έλαβε τέλος.
Τα «καλύτερα» έρχονται.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου